Tolkšou

Laatst las ik een artikeltje in een Slowaakse krant en struikelde ik weer eens over een woord dat er on-Slowaaks uitzag. In dit geval ging het om het woord 'tolkšou'. Een seconde later besefte ik dat het een leenwoord was uit het Engels waarvan de klanken op zijn Slowaaks werden geschreven. Dat komt wel vaker voor en in het verleden heb ik deelnemers aan een excursie naar Slowakije ter voorbereiding op de reis wel eens een lijstje met dat soort woorden voorgelegd om de uitspraak van het Slowaaks te oefenen. Tegenwoordig verzamel ik ze en heb ik ze op mijn website pyqrs.eu/sk/slowakije gezet. Voor nieuwe vondsten houd ik me aanbevolen.

Ter leringe ende vermaak volgt hier een lijstje met leenwoorden - uit het Engels, Duits en Frans - op zijn Slowaaks geschreven. Allereerst nog even de belangrijkste uitspraakregels:

c → ts, zoals in het Duits: Zeit
č → tsj als in het Engels: church
š → sj als in chocola
ž → zj als in journaal.
ď, ľ, ň, ť → dj, lj, nj, tj
d, l, n of t voor e of i: meestal dj, lj, nj, tj
ch → zachte g
ô → uo, zoals in het Fries: skuor
u → oe
ä → e
De ’e’ en de 'ä' spreek je uit als in ’pet’, nooit zoals in ’praten'.
Een streepje op een letter betekent: lang uitspreken.
De klemtoon valt altijd op de eerste lettergreep.

Hier volgen de woorden. Op een pc met muis kun je de in de meeste gevallen de 'oplossing' zien door de muis boven een woord te houden; in de andere gevallen en op een telefoon of tablet moet je verder naar beneden scrollen om de 'oplossing' te kunnen zien.

Engels Engels Duits Frans
1. bejzbal 12. lídr 22. fajnšmekr 32. apartmán
2. biznis 13. mečbal 23. gýč 33. aranžmán
3. brejk 14. mejkap 24. ksicht 34. bulvár
4. brífing 15. rokenrol 25. kšeft 35. guráž
5. čet 16. sejf 26. ruksak 36. malér
6. dídžej 17. smartfón 27. šlager 37. šofér
7. dizajn 18. tínedžer 28. špás 38. žandár
8. džem 19. tolkšou 29. štamgast 39. rande
9. džob 20. víkend 30. štrajk 40. žáner
10. fér 21. softvér 31. frajer
11. keš

Eigenlijk is de ‘Slowaakse spelling’ van Engelse woorden zo gek nog niet: je kunt in ieder geval aan de schrijfwijze duidelijk zien hoe een woord moet worden uitgesproken. In de gebruikelijke Engelse spelling moet je daar nog wel eens naar raden.

Sytse Knypstra

%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%

De leenwoorden in de oorspronkelijke taal:

Engels Engels Duits Frans
1. baseball 12. leader 22. Feinschmecker 32. apartement
2. business 13. matchball 23. Kitsch 33. arrangement
3. break 14. makeup 24. Gesicht 34. boulevard
4. briefing 15. rock and roll 25. Geschäft 35. courage
5. chat 16. safe 26. Rucksack 36. malheur
6. dj 17. smartphone 27. Schlager 37. chauffeur
7. design 18. teenager 28. Spaß 38. gendarme
8. jam 19. talkshow 29. Stammgast 39. rendez(-vous)
9. job 20. weekend 30. Streik 40. genre
10. fair 21. software 31. Freier
11. cash