Tolkšou

Laatst las ik een artikeltje in een Slowaakse krant en struikelde ik weer eens over een woord dat er on-Slowaaks uitzag. In dit geval ging het om het woord 'tolkšou'. Een seconde later besefte ik dat het een leenwoord was uit het Engels waarvan de klanken op zijn Slowaaks werden geschreven. Dat komt wel vaker voor en in het verleden heb ik deelnemers aan een excursie naar Slowakije ter voorbereiding op de reis wel eens een lijstje met dat soort woorden voorgelegd om de uitspraak van het Slowaaks te oefenen. Tegenwoordig verzamel ik ze en heb ik ze op mijn website pyqrs.eu/sk/slowakije gezet. Voor nieuwe vondsten houd ik me aanbevolen.

Ter leringe ende vermaak volgt hier een lijstje met leenwoorden - uit het Engels, Duits en Frans - op zijn Slowaaks geschreven. Allereerst nog even de belangrijkste uitspraakregels:

c → ts, zoals in het Duits: Zeit
č → tsj als in het Engels: church
š → sj als in chocola
ž → zj als in journaal.
ď, ľ, ň, ť → dj, lj, nj, tj
d, l, n of t voor e of i: meestal dj, lj, nj, tj
ch → zachte g
ô → uo, zoals in het Fries: skuor
u → oe
ä → e
De ’e’ en de 'ä' spreek je uit als in ’pet’, nooit zoals in ’praten'.
Een streepje op een letter betekent: lang uitspreken.
De klemtoon valt altijd op de eerste lettergreep.

Hier volgen de woorden. Op een pc met muis kun je de in de meeste gevallen de 'oplossing' zien door de muis boven een woord te houden; in de andere gevallen en op een telefoon of tablet moet je verder naar beneden scrollen om de 'oplossing' te kunnen zien.

Engels Engels Duits Frans
1. bejzbal 12. lídr 23. fajnšmekr 33. apartmán
2. biznis 13. mečbal 24. gýč 34. aranžmán
3. brejk 14. mejkap 25. ksicht 35. bulvár
4. brífing 15. rokenrol 26. kšeft 36. guráž
5. čet 16. sejf 27. ruksak 37. malér
6. dídžej 17. smartfón 28. šlager 38. šofér
7. dizajn 18. tínedžer 29. špás 39. žandár
8. džem 19. tolkšou 30. štamgast 40. rande
9. džob 20. víkend 31. štrajk 41. žáner
10. fér 21. softvér 32. frajer 42. repertoár
11. keš 22. plejbek

Eigenlijk is de ‘Slowaakse spelling’ van Engelse woorden zo gek nog niet: je kunt in ieder geval aan de schrijfwijze duidelijk zien hoe een woord moet worden uitgesproken. In de gebruikelijke Engelse spelling moet je daar nog wel eens naar raden.

Sytse Knypstra

%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%

De leenwoorden in de oorspronkelijke taal:

Engels Engels Duits Frans
1. baseball 12. leader 23. Feinschmecker 33. apartement
2. business 13. matchball 24. Kitsch 34. arrangement
3. break 14. makeup 25. Gesicht 35. boulevard
4. briefing 15. rock and roll 26. Geschäft 36. courage
5. chat 16. safe 27. Rucksack 37. malheur
6. dj 17. smartphone 28. Schlager 38. chauffeur
7. design 18. teenager 29. Spaß 39. gendarme
8. jam 19. talkshow 30. Stammgast 40. rendez(-vous)
9. job 20. weekend 31. Streik 41. genre
10. fair 21. software 32. Freier 42. repertoire
11. cash 22. playback